Việt Nam đang tiến gần hơn tới việc chuẩn hóa an toàn bức xạ đối với thiết bị di động khi quy chuẩn về mức hấp thụ riêng (SAR) chính thức được đưa vào áp dụng. Đây là bước đi quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe người dùng, đồng thời nâng cao chất lượng smartphone lưu hành trên thị trường.
Theo quy định tại Thông tư 19/2024, các dòng điện thoại di động trước khi lưu thông tại Việt Nam sẽ phải đáp ứng quy chuẩn SAR kể từ ngày 1/7/2025. Quy định này thuộc hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia, áp dụng trong hoạt động thử nghiệm, chứng nhận và công bố hợp quy đối với thiết bị vô tuyến.
Các thiết bị khác như laptop và tablet sẽ có lộ trình áp dụng từ ngày 1/7/2027. Việc kéo dài thời gian được cơ quan quản lý đưa ra nhằm giúp doanh nghiệp có đủ thời gian chuẩn bị và thích ứng với yêu cầu kỹ thuật mới.
Trong các buổi làm việc với những hãng công nghệ lớn như Apple và Samsung, cùng các nhà phân phối và đơn vị đo kiểm, cơ quan chức năng nhấn mạnh việc phối hợp chặt chẽ để đảm bảo quy định được triển khai hiệu quả mà không làm gián đoạn thị trường.
SAR (Specific Absorption Rate) là chỉ số đo lường lượng năng lượng sóng vô tuyến mà cơ thể con người hấp thụ khi tiếp xúc với thiết bị phát sóng như điện thoại di động. Chỉ số này được tính bằng watt trên kilogram và được đo tại các vị trí như đầu, thân và tay chân.
Việc kiểm soát SAR ngày càng trở nên quan trọng khi smartphone trở thành thiết bị gắn liền với đời sống hàng ngày. Dù nhiều nghiên cứu quốc tế chưa đưa ra kết luận rõ ràng về tác động lâu dài, các tổ chức quản lý vẫn áp dụng nguyên tắc phòng ngừa để đảm bảo an toàn cho người sử dụng.
Tại Việt Nam, quy chuẩn quy định mức SAR tối đa là 2 W/kg đối với vùng đầu và thân (tính trung bình trên 10g mô), và 4 W/kg đối với tay, chân. Dải tần đo từ 30 MHz đến 6 GHz, bao phủ hầu hết các công nghệ không dây hiện nay như 4G, 5G, Wi-Fi và Bluetooth.
Hiện nay, Việt Nam có khoảng 5 phòng thử nghiệm đủ điều kiện đo SAR theo quy chuẩn mới. Các phòng thí nghiệm sử dụng hệ thống hiện đại như robot tự động và cảm biến trường điện từ nhằm đảm bảo độ chính xác cao trong quá trình đo kiểm.
Tuy nhiên, việc đo SAR có đặc thù phức tạp và tốn thời gian. Mỗi thiết bị cần trải qua nhiều kịch bản kiểm tra khác nhau, khiến doanh nghiệp phải chủ động từ khâu thiết kế để tối ưu quy trình thử nghiệm. Điều này cũng làm gia tăng chi phí ban đầu nhưng đổi lại là chất lượng và độ an toàn cao hơn.
Cơ quan quản lý đang thúc đẩy cơ chế công nhận lẫn nhau với các phòng thí nghiệm quốc tế nhằm giảm tải cho hệ thống trong nước. Điều này cho phép doanh nghiệp sử dụng kết quả thử nghiệm từ nước ngoài, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.
Trên thế giới, việc kiểm soát SAR đã trở thành tiêu chuẩn phổ biến. Tại Mỹ, các thiết bị phải tuân thủ quy định của Federal Communications Commission với giới hạn SAR là 1.6 W/kg (trung bình trên 1g mô). Trong khi đó, châu Âu áp dụng mức 2 W/kg theo tiêu chuẩn của European Union.
Trong khu vực ASEAN, phần lớn các quốc gia đã triển khai quản lý chỉ số SAR, cho thấy đây là xu hướng tất yếu trong quản lý thiết bị vô tuyến. Việc Việt Nam ban hành quy chuẩn giúp đồng bộ với quốc tế, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và hội nhập thị trường công nghệ.
Đối với doanh nghiệp, quy chuẩn SAR đặt ra yêu cầu cao hơn trong thiết kế sản phẩm, đặc biệt là tối ưu ăng-ten và công suất phát sóng. Tuy nhiên, về lâu dài, đây là yếu tố giúp nâng cao uy tín thương hiệu và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
Đối với người tiêu dùng, quy chuẩn này mang lại sự yên tâm khi sử dụng thiết bị mỗi ngày. Đồng thời, nó góp phần minh bạch hóa thông tin về mức độ an toàn của sản phẩm, tương tự như các tiêu chuẩn về pin hay tương thích điện từ.
Cùng với quy chuẩn SAR (QCVN 134:2024/BTTTT), Việt Nam cũng đang triển khai các tiêu chuẩn liên quan như quy chuẩn về tương thích điện từ cho thiết bị đầu cuối di động. Những bước đi này cho thấy định hướng xây dựng một hệ sinh thái công nghệ an toàn, nơi hiệu năng và sức khỏe người dùng được đặt song song.
Việc áp dụng quy chuẩn SAR không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là dấu mốc trong tư duy quản lý công nghệ tại Việt Nam, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
